İş Güvenliği Önemi Nedir Yasal Zorunluğu Var mıdır? Hangi Mevzuatları Bilmeliyiz?

 

İş Güvenliğinin Önemi Nedir?

İş güvenliği kavramında, çalışanların can güvenliği (yani sağlık), makine araç ve gerecin, işyerinin, çevrenin, üretilen malın  güvenliği yer almaktadır. Bu kapsamdan, iş dünyasında çalışan çok sayıda insan, büyük miktarlar tutan malzeme, makine, araç ve gereçler (yani para), çevre, ekoloji, iş dünyası ile ilgisi olmayan milyonlarca insanın hayatı ve mutluluğu anlaşıldığına göre iş güvenliğinin önemi kendiliğinden ortaya çıkmaktadır.

Bu nedenle denilebilir ki, bir iş yerinde değil, bir ülkede İş Güvenliği varsa orada sağlık ve mutluluk vardır. İş güvenliği yoksa, can kaybı, sakatlık, hastalık, para ve zaman kaybı vardır..O halde sözün burasında o sloganı hatırlamada fayda vardır. .”önce iş güvenliği.”

İş Güvenliği İle İlgili Mevzuatları Hangileridir? Özet)

• 6331 sayılı iş sağlığı ve güvenliği kanunu ve kanunun yürütülmesine ilişkin yönetmelikler iş verenin yükümlülüklerini ayrıntılı olarak belirtir.
• Hafta tatili Kanunu,-Borçlar kanunu: İş sahiplerinin tehlikelere karşı gereken tedbirleri alacağını,
• Belediyeler Kanunu: İşyerlerinde sağlık kurallarına uyulacağını,
• 1475 sayılı İş Kanunu:5. bölümü işçi sağlığı ve iş güvenliğine ait hükümleri. 73. maddesi işverenin işyerinde sağlık ve güvenlikle ilgili her türlü tedbiri alacağını,anlatır.Bu kanuna dayalı olarak çıkarılan bazı tüzükler de vardır.
• Umumi Hıfzıssıhha Kanunu,
• 506 sayılı SSK Kanunu:
• Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı:1946 yılından beri iş ve çalışma hayatını
• 3308 Sayılı Çıraklık Mesleki Eğitim Kanunu geliştirmek, çalışma barışını korumak amacıyla faaliyetlerini yürütmektedir

İş Güvenliğin Yasal Zorunluluğu var mı?

6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve kanunun yürütülmesine ilişkin çıkarılmış olan Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerince iş yerlerinde çalışanlara “İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi” verilmesi yasal bir zorunluluktur. İş verenler, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerine uygunluğu denetlemekle, mesleki riskleri belirlemekle, alınması gereken önlemleri almakla, yasal hak ve sorumluluklar konusunda çalışanlarını bilgilendirmekle ve alınması zorunlu olan “İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimini” vermekle yükümlüdürler.

İş gereklilik ise Sağlık hayattır! Bu kapsamda “İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimi” kuruluşların olmazsa olmazıdır. Çünkü eğitim demek; bilinçli olmak demektir. Dolayısıyla kişinin yaptığı işte ne gibi risklerle karşılaşacağını bilmesi ve gerekli önlemlerin alınarak çalışması, hem kişinin güvenceye alınmasını hem de çalışma performansını arttıracaktır. Bu doğrultuda; 15.05.2013 tarihinde resmi gazetede yayınlanan Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre, işverenin yükümlülükleri madde 5 de şu şekilde açıklanmıştır; “İşveren, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimleri ile ilgili; a) Programların hazırlanması ve uygulanmasını, b) Eğitimler için uygun yer, araç ve gereçlerin temin edilmesini, c) Çalışanların bu programlara katılmasını, ç) Program sonunda katılanlar için katılım belgesi düzenlenmesini sağlar.”

Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkındaki Yönetmelik Hükümlerince:

Madde 5; “İşverenler, iş yerlerinde iş sağlığı ve güvenliği eğitim Programların hazırlanması ve uygulanmasını, eğitimlerin düzenlenmesini, çalışanların bu programlara katılmasını sağlamak ve verilecek eğitim için uygun yer, araç ve gereç temin etmekle yükümlüdürler. Bunu bilmekte fayda var.

Uymamız Gereken Yasal Zorunluluk Nelerdir?

15/5/2013 tarihli ve 28648 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yönetmelik hükümlerine göre;

“(1) İşveren, çalışanlarına asgari Ek-1’de belirtilen konuları içerecek şekilde iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin verilmesini sağlar.
(2) İşveren, çalışan fiilen çalışmaya başlamadan önce, çalışanın yapacağı iş ve işyerine özgü riskler ile korunma tedbirlerini içeren konularda öncelikli olarak eğitilmesini sağlar.
(3) Çalışma yeri veya iş değişikliği, iş ekipmanının değişmesi, yeni teknoloji uygulanması gibi durumlar nedeniyle ortaya çıkacak risklerle ilgili eğitimler ayrıca verilir.
(4) Birinci fıkraya göre verilen eğitimler, değişen ve ortaya çıkan yeni riskler de dikkate alınarak aşağıda belirtilen düzenli aralıklarla tekrarlanır:
a) Çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde yılda en az bir defa.
b) Tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde iki yılda en az bir defa.
c) Az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde üç yılda en az bir defa.
(5) İş kazası geçiren veya meslek hastalığına yakalanan çalışana işe dönüşünde çalışmaya başlamadan önce, kazanın veya meslek hastalığının sebepleri, korunma yolları ve güvenli çalışma yöntemleri ile ilgili ilave eğitim verilir.
(6) Herhangi bir sebeple altı aydan fazla süreyle işten uzak kalanlara, tekrar işe başlatılmadan önce bilgi yenileme eğitimi verilir.”

Günümüzde üretimin en önemli faktörü olan insan, teknolojik gelişmelere paralel olarak, işyerlerinde çeşitli problemlerle karşılaşmaktadır. Bu problemler önce insan sağlığına, sonra işletmeye ait her türlü mala yönelik tehditler oluşturmaktadır. sanayiinin bugünkü, gibi gelişmemiş olduğu çağlarda  durum, (İş Güvenliği) haliyle bir problem olarak görülmemiştir. Faaliyet alanlarının artması, işlemlerin karmaşıklaşması, bunların neticesinde tehlikelerin çoğalması, bazı kuralların konulmasını, kanunların çıkarılmasını gerektirmiştir.

İşte bütün bunlardan dolayı konu ile ilgili bilimsel araştırmalar başlamış, tıbbın, tekniğin, diğer bilim dallarının ortak bir çalışma alanı olarak, İş Güvenliği kavramı ortaya çıkmıştır. Hipokrat’ın kurşun zehirlenmesini tespiti ile başlayan alana ait çalışmalar, günümüzde pek çok çalışmanın yanında ,sadece meslek hastalıkları ile ilgilenen hastanelerin kurulmasını gerekli hale getirmiştir.

İş Güvenliğinin Tanımı: İş yerlerinde işin yapımı sırasında, sağlığa, işe ve işyerine, zarar verebilecek olan, çeşitli sebeplerden kaynaklanan, olumsuz şartlardan korunmak amacı ile yapılan planlı çalışmaların hepsine İş Güvenliği denir.

İş Sağlığı Ve Güvenliği Eğitimlerin Amacı Nedir? İki Temel Amacın Farklılıkları Nelerdir?

 

İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin amacı, işyerlerinde güvenli ortamlar oluşturmak, iş kazaları ve meslek hastalıklarını azaltmak, çalışanların temel hakları konusunda bilgilenmelerini sağlamak, ortaya çıkabilecek riskler konusunda gerekli önlemlerin alınmasını sağlamaktır. En önemli nokta ise eğitimler yolu ile iş sağlığı ve güvenliği bilinci oluşturmak ve bunu bir güvenlik kültürü haline getirmektedir. Eğitim kurumlarının iş sağlığı ve güvenliği eğitimi alanında iki temel amacı vardır.

Bunlardan biri iş sağlığı ve güvenliği programlarının olduğu meslek yüksekokulları, yüksek lisans ve doktora programları ile bu alanda uzman açığını kapatacak kişileri yetiştirmektir.

 Diğer yandan ise yüksek öğretim okullarında, farklı programlarda zorunlu ya da seçmeli ders olarak verilerek farkındalığın ve bilincin arttırılması amaçlanmaktadır. Bu araştırma genel olarak iktisadi ve idari bilimler fakültelerine bağlı olan çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri bölümlerinde 4. sınıflarda zorunlu bir ders olarak okutulan işçi sağlığı ve güvenliğinin dersi alan öğrencilerin algılarında farkındalık yaratıp yaratmadığını ortaya koymaktır. Araştırmanın sonucuna göre iş sağlığı ve güvenliği dersinin öğrencilerin iş güvenliğine ilişkin algılarını değiştirmediği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın evreni sadece çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkilerinde zorunlu ders olarak okutulan “işçi sağlığı ve güvenliği” dersini alan ve henüz almamış olan öğrencilerle sınırlandırılmıştır. Daha geniş bir örneklem gurubunda sonucun farklılık gösterip göstermediği araştırılabilir. Nitekim Eraslan’ın (2015) yapmış olduğu çalışmada da, üniversite son sınıfında okuyan ve mezun durumda olan 115 kişilik bir örneklem gurubu ile yaptığı benzer araştırmada benzer bulgulara ulaşılmıştır. Yasal düzenlemeleri bilme noktasında eğitim almış olan öğrencilerde bile kararsız kalmaları, verilen eğitiminde tartışılmasını gerekli kılmaktadır. Aynı sonuç Eraslan’ın çalışması içinde geçerlidir. Daha geniş bir örneklem gurubu olmasına rağmen Öğrencilerin İş Güvenliği ve İş Güvenliği Eğitimi Algısının Değerlendirilmesi 597 C.22, S.2 sonuçların paralellik gösterdiği dikkat çekmektedir. Çok daha büyük bir örneklem gurubunda özellikle eğitim alanlar arasında iş güvenliğine ve iş güvenliği eğitimine bakışın değerlendirilmesi önem taşımaktadır. İş güvenliği konusunda farkındalık yaratmak sadece eğitim kurumlarında öğrencilerin algıları değil, çalışanların nasıl algıladığı noktası da önem taşımaktadır. Dursun ve Keser’in (2014) iş güvenliği farkındalığı ve iş güvenliği davranışları arasındaki ilişkinin araştırılması çalışmasında da, çalışanların güvenlik farkındalıkları arttırılarak güvenli davranışlara yöneldikleri sonucuna ulaşılmıştır. Güvenli davranışlar güvenlik kültürünün de gelişmesini sağlamaktadır (Dolayısıyla iş güvenliği önemli bir konudur ve özellikle okullarda başlayarak öğrencilerin farkındalıklarının arttırılması gelecekte, işyerlerinde iş güvenliği kültürünün gelişmesini sağlayacaktır. Bundan sonra yapılacak olan çalışmalar için öneriler aşağıdaki gibi sıralanabilir:

•  İş güvenliği ve iş güvenliği eğitimi farkındalığı özellikle mezuniyet sonrası iş güvenliği teknikeri olarak çalışacak meslek yüksekokullarındaki iş sağlığı ve güvenliği programı öğrencileri için araştırılabilir. Özellikle çok daha büyük örneklem gruplarında yapılacak çalışmalarla gruplar arasındaki farklar daha açık bir şekilde ortaya konabilir.                                                                    
• Mühendislik ve mimarlık fakültesi mezunu olarak iş sağlığı ve güvenliği programlarında yüksek lisans ve doktora yapan öğrenciler için benzer bir çalışma yapılabilir.                                                  
•  Örneklem sayısı arttırılarak çok boyutlu bir iş güvenliği eğitim algısı ölçeği oluşturulabilir.

Farklı şehirlerde iş sağlığı ve güvenliği eğitimi veren meslek yüksekokulu öğrencilerinin, eğitim aldıkları yüksekokula göre algılarının değişip değişmediği araştırılabilir.