İş Sağlığı ve Güvenliği – Risk Değerlendirmesi Nedir?

 

İş Sağlığı ve Güvenliği – Risk Değerlendirmesi

Risk Değerlendirmesi

Risk Değerlendirmesi, İş Sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi içerisinde geçen risk değerlendirmelerinin gerçekleştirilmesi için birçok yöntem mevcuttur. Makalemizde tarif ettiğimiz risk değerlendirme yöntemi, İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi ( OHSAS 18001 ) standardı hazırlanırken de dikkate alınan İngiliz Standart Teşkilatı’ nın (BSI) 1996 yılında yayınladığı BS 8800 klavuzu temel alınarak düzenlenmiştir.

Risk analizinin temel kavramları:

İş Sağlığı ve Güvenliği: Çalışanların, geçici işçilerin, müteahhit personelin, ziyaretçilerin ve iş sahasındaki diğer tüm insanların sağlık ve güvenliğini etkileyecek faktör ve koşullar.

Tehlike: İnsan yaralanması ya da hastalığına neden olabilecek kaynak, faaliyet veya durum.

Tehlike tanımlaması: Bir tehlikenin varlığını anlama veya özelliklerini tarif etme süreci.

Olay: İş ile ilgili olan, ölüme, hastalığa veya yaralanmaya yol açan veya açabilecek durum.

Kaza: Ölüme, hastalığa, yaralanmaya, hasara veya diğer kayıplara sebebiyet veren, istenmeyen olay.

Risk: Meydana gelebilecek tehlikeli bir olayın sonuçları ve oluşma olasılığının bileşkesi.

Risk Değerlendirmesi: Tüm süreçlerde riskin büyüklüğünü tahmin etmek ve riskin azaltılabilir olup olmadığına karar vermektir.

Kabul edilebilir risk: Kuruluşun yasal yükümlülükleri ve kendi İSG politikası çerçevesinde tahammül edilebileceği düzeye indirilmiş risk.

Riskler değerlendirilirken iş sağlığı ve güvenliği açısından tüm süreçlerde meydana gelebilecek tehlikelerin tanımlanması, riskin büyüklüğünün değerlendirilmesi, kabul edilebilir seviyenin üzerindeki risklerin tespit edilmesi ve bu değerlendirmenin periyodik olarak gözden geçirilmesi için gerekli yöntemler belirlenmelidir.

Değerlendirmeleriniz tüm süreçlerinizdeki,

Rutin ve rutin olmayan faaliyetlerden,

İş yerindeki tüm personelin faaliyetlerinden (tedarikçiler, taşeron ve misafirler dâhil)
kaynaklanan değerlendirmelerinizi kapsamalıdır.

Tehlikelerin ve etkilerinin tanımlanması, risk kriterlerinin belirlenmesi ve risk değerlendirmesinin yapılarak risk kontrollerinin ve önlemlerinin tespit edilmesi uygun bir “Tehlike Tanımlama ve Risk Değerlendirme Formu ” ile yapılmalıdır. Tehlike tanımlarının süreç bazında ilgili süreç sahipleri tarafından yapılması Risk değerlendirmelerinin etkin bir şekilde gerçekleştirilmesi açısından önemlidir.

Firmanızın faaliyetlerinin gerçekleştiği süreçlerde tespit edilen tehlikeler, tespit eden kişi tarafından ilgili süreç sorumlusuna bildirilmeli ve tehlikenin “Tehlike Tanımlama ve Risk Değerlendirme Formu’ nda yer alıp almadığına bakılmalıdır. Yoksa bu forma eklenmesi sağlanmalıdır.

Risk Değerlendirme Kriterleri:

Risk değerlendirmesi aşağıdaki başlıklar altında yapılır.

Zararının şiddeti,

Zararının olma olasılığı

Mevcut kontroller,

Yasal yükümlülükler,

Önceki kazalar,

Riske maruz kalan personel sayısı.

Risk büyüklüğünün belirlenmesi
Yukarıda belirtilen tüm kriterler göz önünde bulundurularak Risk Büyüklüğü aşağıda belirtilen şekilde hesaplanır.

Risk büyüklüğü=Risk* + Mevcut Kontroller + Yasal Yükümlülükler + Önceki Kazalar + Risk Altındaki Personel Sayısı

*Risk = (Zararın olma olasılığı *Zararın şiddeti)

Risk büyüklüğü sonuçlarının değerlendirilmesi
Meydana gelebilecek tehlikeli bir olayın sonuçları ve oluşma olasılığının bileşkesi olan riskin seviyeleri aşağıdaki tabloda verilmiştir.

Zarar / Olasılık	Hafif Zararlı	Zararlı	Çok Zararlı
Olasılığı Çok Düşük	Düşük Risk	Kabul Edilebilir Risk	Orta Seviye Risk
Olasılığı Düşük	Kabul Edilebilir Risk	Orta Seviye Risk	Büyük Risk
Olma Olasılığı Var	Orta Seviye Risk	Büyük Risk	Kabul Edilemez Risk

Hesaplanan Risk Büyüklüğü (RB) puanları, yukarıda görülen risk seviyeleri ile ilişkilendirilmelidir. Risk seviyesine göre yapılacak faaliyetler belirlenmelidir.

Mevcut riskleri kabul edilebilir seviyeye indirmek için uygulanacak kontrol ve önlemler ile ilgili değişiklikler ve / veya kaynak ihtiyacı yönetim tarafından değerlendirilerek iyileştirme faaliyeti başlatılır.

İş Sağlığı ve Güvenliği Risklerinin Gözden Geçirilmesi ve Güncellenmesi

Tehlike tanımlama ve risk değerlendirme formları yönetimin gözden geçirme toplantılarında değerlendirilir. Yönetim programı çerçevesinde yapılan iyileştirmeler de dikkate alınarak gerekli güncellemeler yapılır.

Yönetimin gözden geçirmesi dışında,

Kaza ve acil durum yaşanması,

İlgili taraflardan gelen şikayet veya protesto olması,

Çalışanların şikayette bulunması,

Yeni yatırım veya proseste yapılan değişikliklerde,

Sorumlulukların değişmesi
durumunda gözden geçirme işlemi tekrarlanır.

 

İş Kazaları Faktörleri

İş Kazaları Faktörleri Nelerdir? Ne yapılması Gereklidir?

İnsanlar güvensiz çalışma sahalarından dolayı birçok iş kazası ve meslek hastalığına maruz kalmaktaydı. Son zamanlarda iş kazaları ve meslek hastalıklarının artışından dolayı devlet, birçok mevzuat çıkararak bunları engellemeye çalışmaktadır. Yapılan araştırmalara göre iş kazalarından ölen kişilerin sayısı uyuşturucu, sigara ve savaştan ölen kişilerin sayısına göre 3 kat daha fazladır. Çalışan insanlar, işyerleri güvenlik konusunda ne kadar tedbir alırsa alsın ilk olarak kendi güvenliklerini sağlamaları gerekmektedir. Kendileri iş anında kendilerine güven alıp yaptıkları her işi özveri bir şekilde yaparsa, iş kazaları ve meslek hastalıkları bir nebze de olsa azalabilmektedir.

Çalışanlar kendi tedbirlerini aldıktan sonra, işyerleri gereken tedbirleri almakla yükümlüdür. Çalışanlara daha rahat ve güvenilir bir çalışma ortamı sağlayarak üretimi yapmalarına imkan vermelidir. Çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığından yetki belgesine sahip olan firmalar tarafından devletin uyguladığı mevzuatlar denetlenebilmekte ve eksik noktalar tamamlanabilmektedir. İş sağlığı ve güvenliği konusunda firmalar birçok eğitim vermektedir. Eğitimler sayesinde bilinçli bireyler olarak çalışma ortamlarında yapmamız gereken hataları öğrenebilmekte ve ona göre davranmaktayız.

 İş kazaları neden olur? Bu soru bizler için yıllardır süre gelen bir problem. Bu soruya bulunacak cevap iş kazalarını önleyebilmek için yapılacak çalışmaların temelini oluşturur. Bunun için tüm fiziksel çalışma şartları altında insan performans ve kapasitesine uygun olmayan unsurların yani kaza sebeplerinin belirlenerek elimine edilmesi gerekir.

Yapılan araştırmalarda hiçbir kaza durup dururken tesadüfi olarak ya da sebepsiz meydana gelmez. Bu sebeple oluşan küçük ya da büyük tüm kazaları dikkatlice incelemek, her şeyi tamamıyla analiz etmek, yol açan nedenleri araştırmak, değerlendirme sonrasında gerekli ders ve önlemleri almak, kazaların tekrar meydana gelmesinin önlenmesi veya etkilerinin en aza indirgenmesi açısından son derece önemlidir.

İş Sağlığı ve Güvenliğinin Gerektirdikleri

Ülkemizin gelecek nesillerde üreten bir ülke olmasını istiyorsanız, devletin iş sağlığı ve iş güvenliği ile alakalı uygulamış olan mevzuatlardan bilgimiz olmalı ve bu aldığımız bilgileri uygulamalıyız. Aynı şekilde evimizde de bu bilgileri paylaşarak bilinçli nesiller eğitebiliriz. Şunu unutmayın ki önce iş sağlığı ve iş güvenliği sonrasında üretim gelmekteİş kazasını kim ve hangi sürede bildirmelidir?

İşveren tarafından, kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirilmesi zorunludur. Ancak, bu süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Bildirim işveren tarafından yapılmamış ise kazalı işçi tarafından yerine getirilmelidir.

İşyerlerinde meslek eğitimi gören öğrenci, çırak ya da yüksek öğrenim gören stajyerler iş kazası geçirirlerse,bildirim, eğitim veya staj gördükleri işyeri işverenleri tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, Kuruma en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde yapılır.

İş kazası sonrası ne yapılır?

Öncelikle işçinin tedavisi yapılır. Tedavisi süresince geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Maluliyet durumu varsa tespit edilir. Ve maluliyet durumunun %10’un üzerine çıkması ile maluliyet aylığı bağlanır.

İş kazasının bildirilmemesinin ya da eksik-yanlış bildirilmesinin sonucunda ne olur?

Bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir. Ayrıca, iş kazası Kuruma eksik ya da yanlış bildirilmişse, bu olay için yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan, 96. madde hükmüne göre tahsil edilir.

İşyerinde iş kazalarının önlenmesi için yapılacak çalışmalar, aynı zamanda iş güvenliğinin ilkelerini meydana getirir. İş kazalarının önlenebilmesi veya azaltılabilmesi için işyerindeki emniyetsiz durumları ve emniyetsiz hareketleri ortadan kaldırmak veya en aza indirmek için, ayrıca çalışma şartlarını sık sık gözden geçirmek ve aksayan konularda tedbirler almak gerekir.

İş Güvenliği Gereklidir.

İş kazalarının nedenlerini burada sınıflandırmak ve faktörlerden sadece biri ile açıklamak tabi ki mümkün değil. İş kazaları önleme konusunda yapılacak araştırmalarda konuyla ilgili elde edilebilecek bütün faktörleri beraber analiz ederek kaza sebep olan unsurlar hakkında gerekli yerleri ve kişileri uyaran bu şekilde erken önlem alınmasına olanak sağlayan teknikler geliştirilmelidir.

İş Güvenliği Neden Önemlidir? Çünkü iş güvenliğine verilen önem her şeyden önce insan hayatına verilen değerin bir ölçüsüdür. Konunun öneminin benimsenmesi ve işverenlerde ve işyerinde çalışanİş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bilincinin oluşturulması bir zorunluluk haline gelmiştir. Korunmak riskli görünen her tehlikeye karşı tedbir almakla başlamalı. Korunmanın da üç ana başlıkta toplanabilen yolları vardır. Çalışanda kaynakta ve ortamda. Temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi işte burada başlıyor.

İş Kazalarını Önleme Teknikleri

 

İş Kazalarını Önleme Teknikleri

İş yerlerinde iş kazaları için önlem almak ve bunlar adına yapılacak olan tüm çalışmalar iş sağlığı ve güvenliğinin gerekli olan ilkelerini oluşturmaktadır. İş kazalarının önüne geçilebilmesi ve azaltılabilmesi adına ve emniyetsiz olan tüm durumları düzletmek adına ortamdaki çalışma koşullarının gözden geçirilmesi ve aksaklık olan durumlar için tedbirlerin alınması gerekir. İş kazalarını önleme teknikleri içinde;

Emniyetsiz Olan Koşulları Ortadan Kaldırmak

İş kazalarının önüne geçebilmek için var olan yollarında arasında en etkilisidir. Güvenli ortamları sağlamak için yapılacak olan çalışmalar her daim daha kolaydır ve yapılan işlemlerin sonuçları süreklilik getirir. İlk olarak iş yerinde emniyetsiz olan ortamların tespit edilmesi gerekir. Sonrasında bunların ortadan kaldırılması için gerekli planlar yapılır ve uygulamaya geçilir.

Emniyetsiz Olan Davranışları Ortadan Kaldırmak

Bu davranışlar çalışanlardan kaynaklanmaktadır. Çalışan kişilerin alışkanlıkları, kültür düzeyleri, sosyal ve ekonomik durumları, psikolojileri ve eğitimleri bu açıdan etkilidir. Bu kademeli şekilde verilecek olan temel iş sağlığı ve güvenliği ile en aza indirgenir.

Çalışma Ortamında En İyi Yöntemlerin Uygulaması

İş kazalarının önüne geçmek ve en aza indirgemek için çalışan kişiye işin ve işin de çalışan kişiye uygunluğu gerekir. Bu anlamda ergonomiden yararlanmak gerekir.

Otomasyon Nedir?

İş güvenliği açısından otomasyon büyük bir önem taşır. Çalışan kişiler uzaktan kumanda yardımları ile makineleri çalıştırır ve çalışan kişileri müdahale etmeden makineler çalışmasını devam ettirir. Basit bir yöntemdir. Ama çok tehlikeli olan işlerde bu konuda geliştirilmiş olan robotlar kullanılır.

KKD Kullanımı Nedir?

iş kazalarının önüne geçmek ve azaltmak için kullanılan en son çaredir. Çünkü bunları kullanmak işçiler açısından oldukça zordur. Ama üretim alanında ve gerekli olan yerlerde kullanılması gerekir. KKDlerin kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar bulunur.

Bunlar;

Çalışan kişilerin vücut yapılarına uygun olması, yapıldığı malzeme ve kendisi açıdan tehlike saçmaması, hijyenik olması, işin kendisine ve amacına uygun olması, kolay bir şekilde temizlenmesi, işin hareketini ve işçinin çalışmasını engellemesi gerekir. KKD kullanımı konusunda verim almak için çalışan kişilerin bu konular eğitilmesi, bilgilendirilmesi ve nasıl kullanabilecekleri ile alakalı eğitilmesi gerekir.

İşyerinde Oluşabilecek Kazalara Karşı Alınacak Önlemler Nelerdir?

Üretim Öncesi ve Sonrası Alınması Gereken Önlemler Nelerdir?

1.Sağlıklı ve güvenli çalışma ortamına uygun makine ve alet seçimi yapılmalıdır.

2.Firma projeleri hazırlanırken sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dikkate alınmalıdır.

3. İşletmedeki ara yolların ve geçitlerin güvenli şekilde işçi miktarına ve malzeme hareketine uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

4.Çalışma ortamları ferah ve düzenli olmalıdır.

5.İthal edilen ürünlerin firmaya uygunluğu ölçülmelidir.

6. Makine yada kullanılacak aletlerin üretim öncesi gerekli kontrol, bakım ve temizlikleri yapılmalıdır.

7. Makine ya da aletlerin kullanım sonrasında kapatılması ve güvenli hale getirilmesi gerekmektedir

8- Fabrika projelerinin hazırlanmasında sağlıklı ve güvenli çalışma koşullarına dikkat edilmelidir.

9- Sağlıklı ve güvenli çalışma koşullarına uygun makine ve tezgahlar seçilmelidir.

10- İşletmedeki ara yolların ve geçitlerin işçi miktarına ve malzeme hareketine uygun olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

11- Artıkları temizlenmesi için yeterli saha bulunmalıdır.

12- İşletmenin kurulma aşamasında priz ve şasi topraklamaları yapılmalıdır.

13- İthal edilen malzemelerin güvenli olmasına dikkat edilmelidir.

14- Makine kısımları, araç gereçler ve bunların koruyucuları ile kullanılan malzemelerin standartlara uygunluğunun sağlanması gerekmektedir.

İşverenin Alması Gereken Önlemler;

1. İşçi sağlığı ve iş güvenliği ile ilgili mevzuatta yer alan madde ve eklere uymalıdır.

2. Her işletmede bir iş güvenliği uzmanı bulundurulmalı ve iş güvenliği kuralları firma içi ve dışı olmak üzere belirlenmeli ve uyulmasına teşvik edilmelidir.

3. Gerekli iş güvenliği eğitimi firma tarafından çalışanlarına verilmelidir.

4. Kaza sıklığını en aza indirmenin yolları araştırılmalıdır.

5. İşçiler işe alınırken sağlık muayenesinden geçirilmeli ve kendilerine uygun olan işlere yerleştirilmelidir.

6. İşyerlerinde sağlık personeli bulundurulmalıdır.

7. Kuralcı değil önleyici yaklaşım benimsenmelidir.

8. Çalışma süresi ve ek mesailer çalışanın ruhsal ve fiziksel sağlığı göz önünde bulundurularak ayarlanmalıdır.

9. Çalışanların kapasitelerinden daha hızlı bir şekilde çalışmaları istenmemelidir.

10. İşyerlerinde belirli bir düzen ve standart oluşturulmalıdır.

11. İş kazalarının önlenmesi adına çalışanlar motive edilip ödüllendirilmelidir bu doğrultuda en az kaza yapan işçi ve gruplara özel çalışmalar yapılmalıdır.

12. Firmanın fiziki durumu daima iyileştirilmeli, çalışana özel dinlenebilecekleri alanlar yaratılmalıdır.

13. Doğal afet ya da toplu olaylarda nasıl bir iş birliği sağlanması gerektiği konusunda tatbikat ve alıştırmalar belirli bir periyod halinde firma tarafından gerçekleştirilmelidir.

Çalışan Personelin Alması Gereken Önlemler;

1. Personel sağlığı ve iş güvenliği kurallarına dikkatle uymalıdırlar.

2. Firma veya iş güvenliği uzmanı tarafından belirlenmiş kurallara çalışan kendi ve etrafındakilerin sağlığı için uymak zorundadır.

3. Alet ve makineleri talimatlara uygun bir şekilde kullanmalıdırlar.

4. Koruyucu tedbirlere eksiksiz uymalıdırlar.

5. Yetkiniz dışında işlem yapmayın ve yaptırmayın.

6. Çalışanlar işin tehlikesini azaltmak için koruyucu gözlük, başlık, yüz siperi, kulak tamponu, gaz maskesi, koruyucu ayakkabı giysi gibi malzemeleri, yaptıkları işe uygun olarak kullanmalıdırlar.

7. Yanıcı malzemeler civarında kaynak yapmamalıdırlar.

8. Üretim alanında çalışırken işçiler sakıncalı hareketlerden kaçınmalıdır.