İş Kazaları Ve Kaza Sonrası Süreçleri Nelerdir?

 

 

Tanımlar

kaza, beklenmeyen bir anda ortaya çıkan ve sosyo-ekonomik yönden zarar veren bir olay olarak tanımlanabilir. Ayrıca, “Belirli bir zarara ya da yaralanmaya neden olan beklenmeyen ve öngörülmemiş bir olaydır. ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) ve “ Önceden planlanmamış, çoğu kez kişisel yaralanmalara, makinelerin araç ve gereçlerin zarara uğramasına, üretimin bir süre durmasına yol açan olaydır” WHO (Dünya Sağlık Örgütü). Olarak da tanımlanmaktadır.

Türkiye’de iş kazası; “İşyerinde veya işin yürütümü nedeniyle meydana gelen, ölüme sebebiyet veren veya vücut bütünlüğünü ruhen ya da bedenen engelli hâle getiren olay” 6331 Sayılı İSG Kanunu ile tanımlanmakla birlikte, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası kanunu’nun 13. Maddesine göre;

Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısıyla,

Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,

Emzikli kadının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda veya

Sigortalanın, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu halde götürülüp getirilmeleri sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olay “iş kazası” olarak nitelendirilmektedir.

Ramak Kala Olay: İşyerinde meydana gelen, çalışanı, işyerini ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olaydır.

Kazanın oluştuğu an, klinik öncesi dönemin sona erdiği ve klinik dönemin başladığı andır. Bu andan sonra yapılacak olan korunma önlemleri sekonder ve tersiyer (ikincil, üçüncül) sağlık hizmetlerini içerir. Kaza oluşmadan önceki çalışmaların tümü primer (birincil) sağlık hizmetlerinin kapsamına girer. Kazadan korunma, klinik öncesi devre denilen bu dönemde mümkündür. Kaza oluştuktan sonra tedavi etmek, daima korumadan çok pahalı olacaktır. İş kazaları, trafik kazaları ve ev kazalarından sonra en çok ölüme, kazalar içinde en fazla sakatlanmaya neden olan kaza türüdür. İşyerindeki mekanik faktörlerin en önemli grubudur.

İş Kazalarının Nedenleri

ILO sınıflandırmasına göre:

İnsan faktörü: Eğitim ve bilgi eksikliği, dalgınlık vb. nedenlerdir.

Makine-malzeme faktörü: Malzeme yorgunluğu, uygun olmayan makine, üretim sisteminden kaynaklanabilir.

Sosyal-teknik çevre faktörü: Termal konfor, gürültü, sağlık koşulları vb. nedenlerdir.

Bir başka gruplandırmada;

1. Çalışana bağlı olanlar-Güvencesiz davranışlar (yorgunluk, acemilik, dikkatsizlik, eğitim yetersizliği, düşük duyu-motor aktivite, beceriksizlik/sakarlık vb.): %88 nedenler,

2. Çevresel (çalışma ortamına) bağlı olanlar-Güvencesiz koşullar (termal konfor, aydınlatma, gürültü, makineler, kaygan zemin vb.): %10 nedenler ve

3. Kaçınılmaz nedenler (Öngörülemeyen kaçınılmaz nedenler): %2 nedenler olarak değerlendirilmektedir.

Bu oranlar da iş kazalarının en az %98’inin önlenebilir olduğunu göstermesi açısından önemlidir.

Tüm kazalarda doğrudan veya dolaylı olarak insan faktörüne bağlı bir hata vardır. Fakat bu hata, sadece kaza yapan kişiye ait değildir. Hata; fabrika projesini çizen mimarda, inşaatı yapan müteahhitte (yüklenici-taşeron), işyeri yönetiminde, işletme mühendisinde, makineleri planlayıp monte eden mühendiste, elektrikçide, ustabaşında, operatörde, bakım ve onarımı yapanda, temizlikçide, işçinin seçimini yapan işverende, iş güvenliği uzmanında, işyeri hekiminde vb. olabilir.

İş Kazalarının Sağlık Sonuçları

Türkiye’de 2015 yılında ise 241.547 iş kazasında, 1.252 kişi ölmüş beş kişi sürekli iş göremez hale gelmiş, 2.992.070 iş günü kaybı olmuştur. Yaklaşık her iki dakikada bir iş kazası olmakta ve her altı saatte bir çalışan hayatını kaybetmektedir. Diğer bir deyişle her iş gününde; 690 iş kazası olmakta ve dört çalışan ölmektedir.

Bu kazalarda en çok çarpma ile yaralar ve yüzeyel yaralanmaların 112.397 (%46.5) olduğu, en fazla üst ekstremitelerin 94.014 (%38.9) yaralandığı belirlenmiştir. İş kazası açısından, bildirimlere göre en riskli iş kollarını sırasıyla; inşaat, karayolu taşımacılığı ve metal sanayii ilk üç sırayı oluşturmaktadır. En çok ölüm ise 473 (%37.8) çalışan ile inşaat sektöründedir.

 İş Kazalarının Sosyal Etkileri

1. Çalışana Etkileri: İş kazalarından en çok çalışanlar etkilenir. Büyük acı ve ızdırap çeker, sakat kalabilir hatta ölebilir. Çalışan yaralanmış ya da uzuv kaybına uğramışsa; sağlıklı iken elde ettiği geliri yeniden elde edemeyeceği için

Ailenin yaşam standartında düşmeler olur.

Huzursuzluklar başlar.

*Çalışan sakat kalmışsa; iş gücündeki kayıplardan dolayı işsiz kalma şansı artar.

Kalifiye personel ise düz işçiliğe dönebilir.

*Çalışan kaza sonucu ölmüşse; ailede otorite boşluğu ve düzensizlikler başlar.

Bağlanacak dul yetim aylıkları geçinmeye yetmeyeceği için yaşam standardı düşer.

  Giderek ailenin huzuru bozulur.

  Çocuklar anne veya babayı yitirmiş olmanın ezikliğini ve etkilerini ömürleri boyunca hissederler.

2. İşverene Etkileri: İşveren ya da vekili veya yöneticisi tutuklanabilir. Polise ve savcıya ifade verme, mahkemeye savunma yapma, SGK ve iş müfettişlerine ifade verme, bilirkişi incelemeleri gibi uğraşılarla zamanı kaybolur. Ölümlü iş kazalarından sonra işverenin morali ve motivasyonu bozulur, kazada bir çalışanını kaybetmenin üzüntüsünü yaşar, kaza sonrası hastane masraflarının bir bölümünü belki de tamamını üstlenmek zorunda kalır. İş kazasında çalışan sakat kalırsa; işveren ceza davası, tazminat davaları, rücu davaları sonucunda çok yüksek miktarda paralar öder.

Kaza olduğu gün ve sonrasında üretim durur.

Çalışanların motivasyonu düşer, kaza sonucu belki bir makinası da çalışamaz hale gelir.

Ayrıca kaza sonucu çevrede olumsuz imaj sahibi de olur.

3. Devlete Etkileri: İş kazasına uğrayan çalışanların tedavi ve bakımları SGK hastaneleri tarafından karşılanır.

Çalışan ölmüş ise kalanlarına dul yetim maaşı bağlanır.

 Çalışan sakat kalmış ise sürekli iş görmezlik ödeneği ödenir.

 Tedavisi süresince de tüm masraflarının yanı sıra geçici iş görmezlik ödenekleri de ödenir.

 Bütün bu harcamalar SGK’nın kaynaklarının erimesine neden olur.

 Devlet memurlarının konu ile ilgili inceleme ve araştırma masrafları da devlet tarafından üstlenilir. Kazalar doğrudan ya da dolaylı kayıplar ile ülke ekonomisine de büyük zarar verir.

İş Kazalarından Korunma

İş kazalarının insana ya da çalışma ortamına bağlı olarak oluştuğundan hareketle, korunma yöntemleri de bu etkenlere yöneliktir. Önlemlerin temelini, işyerindeki kaza olasılıklarını belirleyen işyeri risklerinin saptanması çalışması oluşturmaktadır. Bu riskler belirlendikten sonra risklere ve işyeri koşullarına göre gerekli önlemlerin alınması çalışmaları tamamlanmalıdır. Bu çalışmalarda ana başlıklar aşağıdadır:

Kişiye Yönelik Önlemler

İş sağlığı ve güvenliği eğitiminin verilmesi ve izlenmesi,

Ergonomik çalışma kurallarına uyulması,

Riskli grupların uygunsuz yerlerde çalıştırılmaması,

Uyarı, işaret ve levhalarının uygun yerlere konulmasıdır.

 Çalışma Ortamına Yönelik Önlemler

Makine koruyucularının eksiksiz olması,

Kişisel koruyucuların verilmesi ve kullandırılması,

Fizik koşulların (termal konfor, aydınlatma, gürültü, toz vb.) düzeltilmesi,

Ergonomik araçların kullanılmasıdır.

Kaza incelenmesinde; ne, nerede, ne zaman, kim(ler)le, neden olduğu ve tekrarının nasıl önleneceği araştırılmalıdır. Kazadan hemen sonra, olay yerinin güvenliğinin sağlanması, yarılı(lar)a müdahale yapılması, olay yerinin görünümünün yazı ve fotoğraf ile tespiti ve tanıkların belirlenmesi işlemleri uygulanmalıdır. Tüm kazalar kayıt altına alınarak incelenmeli, üç günden fazla rapor gerektiren iş kazaları, işveren tarafından en geç üç iş günü içinde SGK bölge müdürlüğüne yasal zorunluluk gereği bildirilmelidir.

Avrupa’da iş kazalarının % 90 kadarının İş Sağlığı ve güvenliği Yönetim Sistemlerinin eksikliğinden kaynaklandığı, son yılarda yapılan çalışmalarda bu eksikliklerin giderilmesi sonrasında, iş kazalarında en az % 30 azalma kaydedildiği saptanmıştır. 

 Kaza Sonrası Süreçler

İŞ KAZASI, RAMAK KALA OLAY BİLDİRİMİ VE RAPOR HAZIRLAMA KURALLARI

İş Kazası meydana geldiğinde yapılacaklar:

İşletme içinde bir kaza meydana geldiğinde aşağıda belirtilen işlemler aynen uygulanır:

Meydana gelen iş kazasının bilgisi derhal, İşyeri hekimi, Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü ile İş Güvenliği Uzmanı’na ulaştırılır.

İş Güvenliği Uzmanı;

Olay mahallini koruma altına alır, ön incelemesini yapar. İncelemede kaza yerini ve kazalıyı dijital kamera ile tarih ve saatini de belirten fotoğrafını çeker. Mümkünse hemen, değilse daha sonra kazalının ve tanıkların yazılı beyanını alır. Meydana gelen kazanın görgü tanıklarının yazılı ifadelerini kendi el yazıları ile alır. (İfadelerin üzerinde görgü tanıklarının açık adresleri, telefon numaraları ile her türlü irtibat bilgisi bulunur.)

İlkyardım sertifikası varsa yaralı çalışana ilk müdahaleyi yapar. Yoksa en yakındaki İlkyardım sertifikalı elemanına ilk müdahaleyi yaptırır.

Yaralının durumuna göre işyeri hekimi veya sağlık memuru tıbbi müdahaleyi yapar, gerekli gördüğünde en yakın sağlık kuruluşuna sevkini sağlar.

İstirahat gerektiren yaralanma veya maddi hasarla sonuçlanan kazalarda önlemler alır. Kaza yerindeki tüm makine, araç ve ekipmanların çalışmalarını durdurur.

Kazaya ilişkin iş güvenliği önlemleri alınana kadar kaza yerindeki çalışmaları durdurur.

SGK’ ya bildirimini 3 iş günü içerisinde yapılmasını sağlar ve Savcılığa intikal edecek nitelikte bir kaza olması halinde kaza yerinde çalışma yapılmamasını sağlar. Kazadan kolluk kuvvetlerine bilgi verir.

Kaza yerinde dikkati çeken hususlar konusunda not alır ve mümkün olan zamanlarda olay yerinin fotoğraflarını çeker.

Kaza ile ilgili bir dosyanın hazırlanmasını sağlar. Dosya, Mali ve İdari İşler bölümü tarafından muhafaza edilir. Dosyada ayrıca;

SGK İş kazası Bildirimi

 Çalışanın sigortalı işe giriş bildirgesi

 İşe giriş sağlık raporu

 Kaza tarihinden önceki dört aya ait ücret hesap pusulalarının sureti

 Çalışan çizelgesi

 Mesleki eğitim belgesi

 İşe giriş eğitim belgesi ile diğer sertifikalar

 Kişisel koruyucuları teslim belgeleri

 Kaza ile ilgili yetkililerden ve olay mahallinde çalışanlardan alınan yazılı/sözlü beyana göre çizilen olay mahalli krokisi yer alır.

Kazaların ve Mesleki Hastalıkların Raporlanması:

İşletme içinde çalışanların iş kazalarına ilişkin bilgiler Kaza İnceleme Raporu’nun ilgili bölümüne revir sağlık çalışanı tarafından doldurduktan sonra İş güvenliği uzmanı, kazanın analizini yaparak kaza nedenini bulur ve iyileştirme faaliyetlerini planlar.

Çalışanların iş kazalarına ilişkin bilgiler SG.F02 Kaza İnceleme Raporu’nun ilgili bölümüne revir sağlık çalışanı tarafından doldurulduktan sonra İş güvenliği uzmanı, kazanın analizini yaparak kazanın kök nedenini bulur ve iyileştirme faaliyetlerini planlayıp bir nüshasını Yönetime verir. işletmede tespit edilen meslek hastalıklarına ilişkin bilgiler SG.F02 Kaza İnceleme Raporu’nun ilgili bölümüne İşyeri Hekimi, tarafından doldurulduktan sonra yönetime verir.

İş Güvenliği Uzmanı, daha sonra planlanan kaza ile ilgili iyileştirme faaliyetlerini, raporda belirtilen tarihte sorumlularca gerçekleştirilip gerçekleştirilmediğini araştırır.

İşletmede makine, ekipman veya tesislerde bir hasar oluştuğunda SG.F04 Hasarlı İş Kazalarını İnceleme Raporu yönetimin belirleyeceği Hasar Takip Sorumlusu tarafından doldurularak İş Güvenliği uzmanı’na gönderilir. İş Güvenliği uzmanı, kendi bölümünü doldurur ve Hasarlı İş Kazalarını İnceleme Raporu’nu sigorta işlerinin yürütülebilmesi için Hasar Takip Sorumlusu’na iade eder.

Resmi makamlara raporlamalar:

Meydana gelen iş kazaları, kazazedenin ilk amiri tarafından Mali ve İdari İşler Şefi’ne sözlü olarak bildirilir. Mali ve İdari İşler Şefi, kazadan sonra 3 iş günü içinde, “SGK’ nun web adresine girer ve E-SGK bölümündeki İş Kazası ve Meslek Hastalığı E-Bildirim bölümünden SG.F01 formunun gerekli bilgileri doldurarak bildirimi yapar. Kaza ağır yaralanma veya ölümle sonuçlandığında işyeri belediye sınırlarında ise Polis Karakolu’na, Belediye sınırları dışında ise Jandarma Karakolu’na derhal bildirilir.

Meslek hastalığı bildirimi İşyeri hekimi tarafından kendisinin tuttuğu “Çalışan Sağlık Kartı”ndan tespit ettiği meslek hastalıklarını, öğrendiği tarihten itibaren üç iş günü içinde SGK’ na E-SGK uygulamaları üzerinden gerekli bilgileri doldurularak bildirimi yapar. Bir çalışanda meslek hastalığı saptandığı zaman, kuşkulu etkenle karşılaşan diğer aynı işte çalışanların da muayeneleri İşyeri Hekimi tarafından yapılmalıdır. Ayrıca, ortam ölçümleri de tekrarlanır.

Ramak Kala Olayların raporlanması:

Ramak kala olay; şantiyede meydana gelen, çalışanı, işyerini ya da iş ekipmanını zarara uğratma potansiyeli olduğu halde zarara uğratmayan olaydır. İstatistiklere göre her 300 ramak kala olayında 29 yaralanmalı kaza, her 29 yaralanmalı kazada 1 ağır veya ölümlü veya kaza gerçekleşmektedir. Farklı Araştırmacılar tarafından faklı sektörlerde işi kaza piramitleri değerlendirilmiştir. Bu bakımdan ramak kala kayıtlarının tutulması işyerinde iş kazalarını önlemek için hayati önem taşımaktadır. İşyerlerinde her gün, uzuv kayıplarının ve ölümün ucuz atlatılmasına kadar birçok ramak kala olay meydana gelmektedir.

O halde, ramak kala olaylar ve raporları, çoğu major kaza için 'uyarıcı işaretler' niteliğindedir. Çalışanların ramak kala olayları fark ederek raporlaması, iş güvenliğini arttırmak için proaktif yaklaşımlar sağlar.

Meydana gelen olaylar hakkında nedenleri, türleri, sonuçları olay nedeniyle oluşan parasal maliyetleri vb. yeterli bilgilerin elde edilmesi dolayısıyla aynı olayın tekrarlanmaması için zamanında ve doğru bilgileri kapsayan uygun raporların doldurulması çok yaralı olacaktır. Bu nedenle, kazada yaralanma olmasa dahi, raporun eldeki tüm bilgileri değerlendirerek ayrıntılı olarak düzenlenmesi gerekmektedir.

Çalışanların işbaşında geçirdiği tüm ramak kala olayları, olayı gören ya da bizzat kendisi Ramak Kala Olay Bildirim Formu’ na SG.F05 kayıt ederek yönetiminin belirlediği bir yere sabitlenmiş kilitli kutusuna atar. Bu kilitli kutu şantiye İş Güvenliği Uzmanı tarafından her hafta mesai başlamadan önce açılır. Bu bildirimler işletme Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü’ne teslim edilir. Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü en geç bir hafta içinde; Ramak Kala Olay Araştırma Raporu’nu düzenleyip gereği için İş Güvenliği Uzmanı’ na verir. İş Güvenliği Uzmanı kendi bölümünü doldurduktan sonra dosyalar. İş Güvenliği Uzmanı, Ramak kala olayı yapılacak ilk İSG Kurulu Toplantısında, risk değerlendirmeleri etkinliğini arttırmak için tartışmaya açar. Ramak kala olay ile ilgili olayın tartışılması sonrasında yapılması gereken faaliyetler hakkında çalışanlar bilgilendirilir. Bilgilendirme İş Güvenliği Uzmanı, çalışan Temsilcisi veya duyuru panoları vasıtası ile yapılmalıdır. Gerektiğinde risk değerlendirmelerinde ve talimatlarda iyileştirme yapılması kararlaştırılabilir.

Hastalıklara ve kazalara ilişkin verilerin değerlendirilmesi:

Yasal olarak bildirilmesine gerek olmayan sağlık sorunları da belirlenir, kayıt altına alınıp soruşturulur. Örneğin; küçük çaplı dermatit vakaları, güneş çarpması veya kaynak sonrası nefes alma güçlükleri gibi sağlık sorunları revirdeki vizite kayıtlarından iş günü kayıpları tespit edilir. Bu iş günü kayıpların (alınan istirahatların) birçoğu işle ilgili olmayan hastalıklara bağlı olabilir. Ancak işyeri hekimi veya sağlık memurunun yardımıyla, normalde fark edilemeyecek işle ilgili sağlık sorunları (özellikle, kas–iskelet sistemi problemleri veya strese bağlı hastalıklar gibi) da tespit edilir.

Alt İşveren çalışanının geçirdiği kazalar ve hastalıklar dahil, tüm çalışanlar için tutulan İş Kazaları ve Viziteye Çıkılan Hastalıklara Ait İstatistik Veriler Tablosu Formunu, revirdeki sağlık memuru her ayın ilk haftasında Sağlık ve Güvenlik Koordinatörü’ne gönderir. İlgili Tablo Proje Yönetimi’ne aylık olarak raporlanır.

Trafik Kazalarının Değerlendirilmesi:

Şirket aracı ile trafik kazası haberi alındığında ilk alınan bilgileri Mali ve İdari İşler Şefi’ne aktarılır ve bu birimler gerekli ise olay yerine giderek, kazayı gözlemler, kazanın neden ve sonuçlarını inceler, gereken önlemlerin alındığını ve resmi işlemlerin başlatılıp başlatılmadığını kontrol eder. Fotoğraf makinesi ile kaza ile ilgili resimleri çeker, kaza sonrası “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı” kaza yapan çalışan tarafından doldurularak Mali ve İdari İşler birimine ulaştırılır. Kazaya karışan tarafından tutanağın doldurulması halinde “Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı”nın bir nüshası temin edilir. Tarafların anlaşamaması durumunda ilgili kolluk birimine bilgi verilir. Trafik kaza raporunda sigortalı çalışan ile ilgili yaralanma vb. bilgiler varsa iş kazası olarak nitelendirilerek gerekli yerlere bildirimler yapılmalıdır.

SGK’ ya gönderilen İşyeri Kaza ve Meslek Hastalığı Bildirimleri ile Ramak Kala Olay Bildirimleri ve diğer kayıtlar, şantiye İdari ve Mali İşler Bölümü’nde özlük dosyasında saklanmak zorundadır.

arka yüzü

(*) Tehlikenin giderilmesi veya işin Yöntem Talimatlarının değiştirilmesi konusunda İşyeri Hekimi ve İş Güvenliği Uzmanı ile görüştükten sonra çözüm önerisi oluşturulacaktır.

RAMAK KALA OLAY ARAŞTIRMA RAPORU (Arka yüzündeki açıklama)

A. TEHLİKELİ DAVRANIŞLAR (Çalışanın kişisel kusuru)

 İşi bilinçsiz yapmak,

 Dalgın çalışmak ve dikkatini dağıtmak

 Yorgun, bıkkın ve morali bozuk çalışmak

 Makine koruyucularını çıkarmak veya koruyucusuz kullanmak

 Tehlikeli hızla çalışmak

 Görevi dışında iş yapmak

 Talimatlara uymamak

 İşe uygun el aletini kullanmamak

 Yetkisiz ve izinsiz olarak tehlikeli alanlarda bulunmak

 Yaptığa işe uygun kişisel koruyucu kullanmamak

 Tehlikeli hızda araç kullanmak

 Yanlış ekipmanı seçip çalışmak

 Ehliyeti olmadığı halde iş ekipmanını kullanmak

 Arızalı ekipmanı kullanmak

 Uyarılara ve işaretlere uymamak

 Yanlış pozisyonlarda çalışmak veya hatalı yük kaldırmak

 Fiziken yetersiz olmak (Kişinin bünyesinin yapılan işe uygun olmaması)

 Hoyratça çalışmak

 İşyerinde gereksiz şaka yapmak

 İşyerinde alkol ve uyuşturucu kullanmak

 Küfür etmek

 Yasak oyunları oynamak

 Kullandığı makineye uyum sağlayamamak

 İş sağlığı ve güvenliği eğitimini almamak

 Verilen iş iznine uymama

B. TEHLİKELİ ÇALIŞMA ORTAMI

Güvensiz ve sağlıksız çevre koşulları

Topraklanmamış elektrikli iş makineleri ve tezgahları

İşe uygun olmayan el aletleri

Yetersiz sağlık ve güvenlik işaretleri

Bakımsız veya testi yapılmamış iş ekipmanile çalışma

Tehlikeli yükseklikte malzeme istifleme

Döşeme üzerinde veya çalışma alanında kapatılmamış boşluklar

Kenar boşluklarında korkuluk bulunmama

Arızalı ve bakımsız ekipman

Düzensiz ve dağınık çalıştırma

Koruyucusuz makine, tezgahlar

Yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerle çalıştırma

Yetersiz tahkimat

Sapancı ve İşaretçi bulunmama

Çalışma yerinin darlığı ve sıkışıklığı

Yetersiz uyarı sistemi (yangın, acil durum sireni vb.)

Elektrik dağıtım panolarında kaçak akım rölesini bulunmama

Tehlikeli atmosferik koşullar (gaz, toz, buhar vs.)

Aşırı gürültü

Aşırı titreşim

Bozuk ve yetersiz havalandırma

Yetersiz aydınlatma

Radyasyon yayılımı (Radon v.s.)

Kaygan zemin ve pürüzlü zemin

Isı değişikliği

C. ORGANİZASYONEL (Yönetsel) FAKTÖRLER (Projenin yönetimsel kusurları)

İş Sağlığı ve Güvenliği Politikasının bulunmaması

İş sağlığı ve güvenliği yöntem talimatlarının bulunmaması

Çalışanlara özel işler için iş güvenliği eğitimleri vermeme

Çalışanlara mevzuat gereği alması gereken eğitimlerin tamamlatılmama

İş ekipmanını ehliyetsiz kişiye kullandırma

Koruyucusuz iş ekipmanı satınalma

Planlama hatası

Eksik veya yetersiz denetim

Yetersiz yöntem prosedürü

Periyodik sağlık kontrolleri yaptırmama

İSG bakımından ortam ve kişisel maruziyetleri ölçtürmeme

Çalışanlara Kişisel koruyucu donanım verilmeme

Kimyasal maddelere yönelik Güvenlik Bilgi Form'larını almama ve bu konuda çalışanları bilgilendirmeme

İş ekipmanlarında periyodik kontrollerini yaptırmama

İşyerinde yetersiz İş Sağlığı ve Güvenliği kontrolü

 

Uygulamalar

Çalıştığınız işyerinizde daha önce iş kazası olduysa neler raporlarını inceleyiniz. Kaza olmadıysa örnek kaza raporlarını inceleyeniz.

Uygulama Soruları

İş yerinizde iş kazası olmuşsa veya örnek kaza anında ve sonrasında neler yapılmış?

İş kazası örneğinize göre kaza sonrası bildirim süreci ve kaza sonrası alınan önlemleri belirleyiniz?

Bölüm Özeti

Bu bölümde iş sağlığı ve güvenliği için birincil derecede önemli olan iş kazasının ve ramak kala olaylarının tanımları yapılmıştır. İş kazalarının nedenleri ve sonuçları belirtilmiştir.İş kazası sonrasındaki süreçlerdeki işveren ve çalışan yükümlülükleri vurgulanmıştır. Çalışanı, işvereni ve devleti etkileyen iş kazalarından korunma yöntemleri açıklanarak önemi vurgulanmış örnek kaza üzerinde kaza oluşumunun nedenleri ile tekrarının önlemleri paylaşılmıştır.

 

İş Kazaları Faktörleri

İş Kazaları Faktörleri Nelerdir? Ne yapılması Gereklidir?

İnsanlar güvensiz çalışma sahalarından dolayı birçok iş kazası ve meslek hastalığına maruz kalmaktaydı. Son zamanlarda iş kazaları ve meslek hastalıklarının artışından dolayı devlet, birçok mevzuat çıkararak bunları engellemeye çalışmaktadır. Yapılan araştırmalara göre iş kazalarından ölen kişilerin sayısı uyuşturucu, sigara ve savaştan ölen kişilerin sayısına göre 3 kat daha fazladır. Çalışan insanlar, işyerleri güvenlik konusunda ne kadar tedbir alırsa alsın ilk olarak kendi güvenliklerini sağlamaları gerekmektedir. Kendileri iş anında kendilerine güven alıp yaptıkları her işi özveri bir şekilde yaparsa, iş kazaları ve meslek hastalıkları bir nebze de olsa azalabilmektedir.

Çalışanlar kendi tedbirlerini aldıktan sonra, işyerleri gereken tedbirleri almakla yükümlüdür. Çalışanlara daha rahat ve güvenilir bir çalışma ortamı sağlayarak üretimi yapmalarına imkan vermelidir. Çalışma ve sosyal güvenlik bakanlığından yetki belgesine sahip olan firmalar tarafından devletin uyguladığı mevzuatlar denetlenebilmekte ve eksik noktalar tamamlanabilmektedir. İş sağlığı ve güvenliği konusunda firmalar birçok eğitim vermektedir. Eğitimler sayesinde bilinçli bireyler olarak çalışma ortamlarında yapmamız gereken hataları öğrenebilmekte ve ona göre davranmaktayız.

 İş kazaları neden olur? Bu soru bizler için yıllardır süre gelen bir problem. Bu soruya bulunacak cevap iş kazalarını önleyebilmek için yapılacak çalışmaların temelini oluşturur. Bunun için tüm fiziksel çalışma şartları altında insan performans ve kapasitesine uygun olmayan unsurların yani kaza sebeplerinin belirlenerek elimine edilmesi gerekir.

Yapılan araştırmalarda hiçbir kaza durup dururken tesadüfi olarak ya da sebepsiz meydana gelmez. Bu sebeple oluşan küçük ya da büyük tüm kazaları dikkatlice incelemek, her şeyi tamamıyla analiz etmek, yol açan nedenleri araştırmak, değerlendirme sonrasında gerekli ders ve önlemleri almak, kazaların tekrar meydana gelmesinin önlenmesi veya etkilerinin en aza indirgenmesi açısından son derece önemlidir.

İş Sağlığı ve Güvenliğinin Gerektirdikleri

Ülkemizin gelecek nesillerde üreten bir ülke olmasını istiyorsanız, devletin iş sağlığı ve iş güvenliği ile alakalı uygulamış olan mevzuatlardan bilgimiz olmalı ve bu aldığımız bilgileri uygulamalıyız. Aynı şekilde evimizde de bu bilgileri paylaşarak bilinçli nesiller eğitebiliriz. Şunu unutmayın ki önce iş sağlığı ve iş güvenliği sonrasında üretim gelmekteİş kazasını kim ve hangi sürede bildirmelidir?

İşveren tarafından, kolluk kuvvetlerine derhal ve Kuruma da en geç kazadan sonraki 3 iş günü içinde bildirilmesi zorunludur. Ancak, bu süre, iş kazasının işverenin kontrolü dışındaki yerlerde meydana gelmesi halinde, iş kazasının öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Bildirim işveren tarafından yapılmamış ise kazalı işçi tarafından yerine getirilmelidir.

İşyerlerinde meslek eğitimi gören öğrenci, çırak ya da yüksek öğrenim gören stajyerler iş kazası geçirirlerse,bildirim, eğitim veya staj gördükleri işyeri işverenleri tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhâl, Kuruma en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde yapılır.

İş kazası sonrası ne yapılır?

Öncelikle işçinin tedavisi yapılır. Tedavisi süresince geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Maluliyet durumu varsa tespit edilir. Ve maluliyet durumunun %10’un üzerine çıkması ile maluliyet aylığı bağlanır.

İş kazasının bildirilmemesinin ya da eksik-yanlış bildirilmesinin sonucunda ne olur?

Bildirim tarihine kadar geçen süre için sigortalıya ödenecek geçici iş göremezlik ödeneği, Kurumca işverenden tahsil edilir. Ayrıca, iş kazası Kuruma eksik ya da yanlış bildirilmişse, bu olay için yersiz olarak yapılmış bulunan ödemeler, ödemenin yapıldığı tarihten itibaren gerçeğe aykırı bildirimde bulunanlardan, 96. madde hükmüne göre tahsil edilir.

İşyerinde iş kazalarının önlenmesi için yapılacak çalışmalar, aynı zamanda iş güvenliğinin ilkelerini meydana getirir. İş kazalarının önlenebilmesi veya azaltılabilmesi için işyerindeki emniyetsiz durumları ve emniyetsiz hareketleri ortadan kaldırmak veya en aza indirmek için, ayrıca çalışma şartlarını sık sık gözden geçirmek ve aksayan konularda tedbirler almak gerekir.

İş Güvenliği Gereklidir.

İş kazalarının nedenlerini burada sınıflandırmak ve faktörlerden sadece biri ile açıklamak tabi ki mümkün değil. İş kazaları önleme konusunda yapılacak araştırmalarda konuyla ilgili elde edilebilecek bütün faktörleri beraber analiz ederek kaza sebep olan unsurlar hakkında gerekli yerleri ve kişileri uyaran bu şekilde erken önlem alınmasına olanak sağlayan teknikler geliştirilmelidir.

İş Güvenliği Neden Önemlidir? Çünkü iş güvenliğine verilen önem her şeyden önce insan hayatına verilen değerin bir ölçüsüdür. Konunun öneminin benimsenmesi ve işverenlerde ve işyerinde çalışanİş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu bilincinin oluşturulması bir zorunluluk haline gelmiştir. Korunmak riskli görünen her tehlikeye karşı tedbir almakla başlamalı. Korunmanın da üç ana başlıkta toplanabilen yolları vardır. Çalışanda kaynakta ve ortamda. Temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimi işte burada başlıyor.

İs Sağlığı Ve Güvenliği Eğitim Konuları Nelerdir Yapılması Gereken Sorumluluklar Nelerdir?

İş Güvenliğinin sağlanması ve iş kazalarının önlenmesi için, en etkili tedbirlerin başında (genel, teknik ve sağlık)eğitimi gelir. Çalışmalar sırasında ve her fırsatta İş Güvenliği eğitiminin yapılması gereklidir. Usta, Ustabaşı, teknisyen gibi teknik personeller çalışanlara gerekli eğitimler ile iş başı öncesi/sonrası, iş kazası sonrası, işe dönüş eğitimi, ramak kala eğitimi veya seçilen eğitimlerle yapılır, muhtemel tehlikeler hakkında bilgi verilse de kazaların azaltılması ve önlenmesinde mümkün değildir. Bunun için, belirlenen gün yada her gün için eğitim programının hazırlanması ve örnek öğretici çalışmalar yapılması gereklidir. Bu programlarla çalışan personellere gerekli sorumluluk ve farkındalık yaratılması önceliktir..  iş güvenliği eğitimler ile çalışanlara iş güvenliğini benimsetmek ve sorumluklarını bildirmek çalışmaları sırasında farkındalığını bilmesinde yardımcı olur genel olarak eğitimler üçe ayrılır;

1. Genel Konular

• Çalışma Mevzuatı ile İlgili Bilgiler
• Çalışanların Yasal Hak ve Sorumlulukları
• İş Yeri Temizliği ve Düzeni 
• İş Kazası ve Meslek Hastalıklarından Doğan Hukuki Sonuçlar

       2.Teknik Konular

• Kimyasal, Fiziksel ve Ergonomik Risk Etmenleri
• Elle Kaldırma ve Taşıma
• Parlama, Patlama, Yangın ve Yangından Korunma
• İş Ekipmanlarının Güvenli Kullanımı
• Ekranlı Araçlarla Çalışma
• Elektrik: Tehlikeleri, Riskleri ve Önlemleri
• İş Kazalarının Sebepleri ve Korunma Prensipleri
• Güvenlik ve Sağlık İşaretleri
• Kişisel Koruyucu Donanım Kullanımı
• İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Kuralları ve Güvenlik Kültürü
• Tahliye ve Kurtarma 

      3. Sağlık Konuları

• Meslek Hastalıklarının Sebepleri
• Hastalıktan Korunma Prensipleri ve Korunma Tekniklerinin Uygulanması
• Biyolojik ve Psikososyal Risk Etmenleri 
• İlk Yardım
• Covid Farkındalığı

Muhtemel Tehlikeleri ve kazaları önlemek amacıyla alınacak/uygulanacak diğer eğitim programları ise;

    a- İşe yeni girenlerin eğitimi,

    b- Tehlikeli çalışmalarda işçilerin eğitimi,

    c-  Bölgede başka çalışacak Usta, ustabaşı ve teknisyenlerin eğitimi sağlanır.

    d- İş makineleri kullanımı ve azami hız sınırı

Riskli Bölgelerde Çalışma Faaliyeti Sürdürüyorsa Örneğin; Ağır iş vb. çalışmalarda Bilgilendirmesi Gereklidir. bununla birlikte yapacak sorumlukları;

    a- İş Güvenliği planlaması yapar,

    b- Çalışma bölgesinin güvenliğini oluşturur

    c- İşçilerin riskli çalışmalar öncesi eğitim verilir.

    d- Koruyucu araç ve gereçleri temin eder bunların kullandırılmasını sağlar,

    e- İş yerine ait muhtemel tehlikeleri kapatılması, önlem alınmasında gerekli tespit eder, tedbirleri alır.

      

İSG Eğitim Çalışmasındaki Amaç Rolü Nedir?

İSG uzmanları eğitmelerin İçerik olarak, analize olarak eğitim başarısını kursiyerlerin bireysel olarak arttırmalarında özellikle, işyeri ortamına ve esas olarak alması gereklidir. eğitim tasarımı ve sunumuna bağlamına önem gösterilmesi gerekmekle birlikte kişisel sorumluluk ve deneyimlerinde faydalanması gerekmektedir. İSG uzmanlarının işyerlerindeki varlığı, bu etkinin hangi koşullar altında ortaya çıkağını keşfetmesinde ve onun için gelecekteki olağan kurumlarını öne sürmesinden kritik bir aktarım tetikleyicisi olarak ortaya çıkabilir. bunlar;

• çalışmalardaki iş güvenliği, büyük ölçüde güvenlik eğitimlerin yanı sıra kişisel deneyimlere ve çalışma faktörlerindeki sorumluların aktarımına göre dayanır.                                                               
• İş bağlamında eğitim uygulamasını desteklemek için eğitmenlerin rolü genişletilmelidir.                                    
• Şirketler, çalışma gücünü kaybetmeme süreci üzerindeki kontrollerini artırmak için güvenlik eğitmenlerine bakış açılarını değiştirmeli ve önemi güçlendirmelidir.

 Katılımcılar eğitim sonuçlarından kendilerini sorumlu hissettiklerini  belirtmelidir. ancak eğitimlerin düşük ve sıradan kısa önemsiz bir eğitimlerle kontrol duygusu ortaya çıkarmamasında büyük etken sağlamaktadır.. Bu durumlar, eğitmenlerin eğitim ve uygulamaya karar verdiklerini doğrulamasında büyük sorun etken sağlamaktadır, ancak iş bağlamında eğitim uygulamasını desteklemek için rolleri karşıya yüklenilmesi gereklidir. Bu amaçla, şirketler, çalışma süreci üzerindeki kontrollerini artırmak için İSG  eğitmenlerin güçlü diyaloglarına ve yetkinliklerine ihtiyacı gereklidir.

1.  eğitmenlerin saha çalışmaların ve iş gücünün başarısını artırmak için en iyi yönetimin kişisel eğitici/öğretici uygulamalardan geçer  ve  bakış açıları sürekli gelişmeye açık olur                                                        
2. raporlara dayalı en iyi uygulamalar belirlenerek saha uygulamalarında çalışma faktöründe  verim sağlanması;                                                                                                                                                
3.  eğiticilerin eğitim sonrası sonuçlarına bakılarak yeterlilik, öz-yeterlik ve kişisel sorumlulukların alınıp alınmadığını  gözlemlerle, çalışmalarla görebilir.  ve birinci basamak güvenlik eğitmenleri ile sorumluluk deneyimleri arasında yapılandırma olup olmadığını eğitici görüşme yapılması gereklidir.